25 ژوئن 2025- پژوهشی تازه که در ماه ژوئن در مجله Diabetes Research and Clinical Practice  منتشر شده است، نشان می ‌دهد که نمره‌ های غیرتهاجمی بیماری کبدی می ‌توانند پیش ‌بینی‌ کننده‌ ی آترواسکلروز کاروتید در بیماران دیابت نوع ۱ باشند. این یافته‌ ها با استفاده از سونوگرافی کاروتید به‌ دست آمده و نشان می ‌دهند که شاخص ‌های فیبروز کبدی به ‌ویژه در بیمارانی که همزمان دچار استئاتوز (کبد چرب) و فیبروز هستند، با وجود پلاک‌ های کاروتید ارتباط بالایی دارند.

در این مطالعه، ۶۷۹ بیمار مبتلا به دیابت نوع ۱ (تقریباً نیمی زن) با میانگین سنی ۴۷.۸ سال و میانگین مدت ابتلا به دیابت ۲۶.۹ سال بررسی شدند. شرکت‌ کنندگان باید حداقل یکی از شرایط زیر را دارا می‌ بودند: سن بالای ۴۰ سال، بیماری کلیوی دیابتی، یا بیش از ۱۰ سال سابقه دیابت همراه با سایر عوامل خطر قلبی‌عروقی. برای ارزیابی استئاتوز و فیبروز کبدی از شاخص ‌های FLI،HSI  و FIB-4 استفاده شد و بیماران به سه گروه تقسیم شدند: بدون استئاتوز، دارای استئاتوز، و استئاتوز همراه با فیبروز. سپس با سونوگرافی کاروتید، وجود و تعداد پلاک‌ های آترواسکلروتیک اندازه‌ گیری شد.

یافته های این مطالعه به شرح زیر است:

•  فراوانی استئاتوز کبدی و استئاتوز همراه با فیبروز بسته به نوع سیستم امتیازدهی متفاوت بود.
•  بر اساس شاخص HSI، ۴۵.۲ درصد از بیماران دچار استئاتوز بودند و ۸.۴ درصد همزمان استئاتوز و فیبروز داشتند؛ در حالی که بر اساس FLI، این مقادیر به ‌ترتیب ۱۳.۷ درصد و ۵.۱ درصد بودند.
•  شیوع پلاک‌ های کاروتید با افزایش شدت بیماری کبدی افزایش یافت.
•  در ترکیب HSI + FIB-4، شیوع پلاک در بیماران بدون استئاتوز ۳۴.۶ درصد، با استئاتوز ۳۸.۱ درصد، و با استئاتوز + فیبروز ۶۴.۹ درصد بود. در ترکیب FLI + FIB-4، این مقادیر به ‌ترتیب ۳۸.۸ درصد، ۵۰ درصد و ۶۵ درصد بودند.
•  نکته قابل توجه اینکه پس از کنترل عوامل خطر قلبی‌عروقی سنتی و متغیرهای خاص دیابت نوع ۱، تنها گروه دارای استئاتوز + فیبروز بر اساس HSI ارتباط آماری معناداری با آترواسکلروز کاروتید داشت.
•  نسبت شانس (OR) تعدیل ‌شده برای وجود یک پلاک کاروتید ۱.۹۷ (با فاصله اطمینان ۹۵ درصد: ۱.۰۲ تا ۳.۸۲) و برای وجود دو یا چند پلاک نیز ۱.۹۷ (۹۵٪ CI: ۱.۰۱ تا ۳.۸۴) گزارش شد.

نشانگرهای غیرتهاجمی فیبروز کبدی- به ‌ویژه زمانی که استئاتوز (کبد چرب) با فیبروز همراه باشد- به ‌طور معناداری با افزایش آترواسکلروز کاروتید در افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ مرتبط هستند. این یافته‌ ها نشان می ‌دهند که امتیازدهی به فیبروز کبدی با استفاده از ابزارهایی مانند HSI و FIB-4 می ‌تواند در مدل‌ های ارزیابی خطر قلبی‌عروقی گنجانده شود تا افراد پرخطر مبتلا به دیابت نوع ۱ زودتر شناسایی شوند و اقدامات پیشگیرانه ‌ی مؤثرتری برای آنها در نظر گرفته شود.

---------------------------------------------------------------------

در مورد نمره‌های غیرتهاجمی کبدی(Non-Invasive Liver Scores) :

این نمرات شاخص‌ هایی هستند که بدون نیاز به نمونه ‌برداری (بیوپسی) از کبد، وضعیت سلامت کبد را ارزیابی می ‌کنند. این نمره‌ ها معمولاً از طریق آزمایش‌ های ساده‌ ی خون یا تصویربرداری ‌هایی مانند فیبرو‌اسکن (FibroScan) به ‌دست می ‌آیند و برای تشخیص یا پایش بیماری ‌هایی مانند کبد چرب، فیبروز کبدی یا سیروز استفاده می‌ شوند.

از جمله نمره‌ های رایج می ‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• FLI (Fatty Liver Index): برای ارزیابی احتمال وجود کبد چرب.
• HSI (Hepatic Steatosis Index): شاخصی دیگر برای تشخیص استئاتوز کبدی.
• FIB-4: برای تخمین شدت فیبروز (زخم) کبدی، بر اساس سن، آنزیم ‌های کبدی و شمارش پلاکت ‌ها.

منبع:

https://medicaldialogues.in/diabetes-endocrinology/news/non-invasive-liver-scores-predict-carotid-atherosclerosis-in-type-1-diabetes-reveals-research-150536